Columns - Verhalen - Zondagstukken - Recensies

'Kijk, deze rijstkorrel, dat zijn wij!'

In de aanloop naar de klimaattop volgende week in Parijs zal ik dagelijks je (facebook)prikbord vervuilen via een blog (door persoonlijke omstandigheden op dit moment mijn enige en povere poging tot actie). Van de week probeerde ik het min of meer vergeefs met ijskoude cijfers en aan cynisme grenzende ironie. Gisteren met beeld en debat. Vandaag via een schets van het media landschap.

 

‘Kijk, deze rijstkorrel, dat zijn wij!’

 

Arme professor Dijkgraaf, hij buitelde gisteren in de DWDD University over een kermis van midgetgolfbanen, popcornsterren en andere luchtkastelen. DWDD had hem weer ‘s gestrikt. Presentator MvN had het er vooraf nog ’s ingewreven: ‘Professor, zenuwachtig?!’  

Ach, onze voorman van het beroemde Princeton... zijn adem bonkte in zijn keel, zijn stem sloeg over, grote ogen draaiden achter zijn bril terwijl hij danste over een discovloer die Zwarte Gaten moesten voorstellen. En toen moest ‘ie nog door een wormvormig gat (een lullig gordijn), als toegift. Allemaal vooraf geregisseerd: Kom op professor, achter het gordijn langs voor extra applaus! 

Het ergste was het steeds weer doodleuk terugkomende: ‘Kijk, deze rijstkorrel, dat zijn wij!’

Alsof we dat nog niet wisten (was ook ‘t enige wat er te begrijpen viel).

Je hoeft ook niet heel slim te zijn om te weten dat de implicaties en het werkelijk besef een rijstkorrel te zijn grote existentiële problemen zullen opleveren voor de mens. Je hoeft geen filosoof (noch natuurkundige) te zijn om aan te voelen dat wanneer de mens zich werkelijk niet groter dan een rijstkorrel weet hij zal vluchten in hedonisme (ik ben niet meer dan een korrel, kan mij ‘t schelen: ik beroof een bank en koop een speedboot!) of fundamentalisme (ik ben een korrel: Allah is groot!)

Zelfs mijn neefje van 7 weet dat. In een planetarium waar een docent vertelde dat de zon ons over 5 miljard jaar opslokt liep hij ooit doodleuk weg. ‘Ik moet die man niet,’ zei hij.

Een kind kan de was doen. Maar over die implicaties geen woord gisteren bij DWDD University. Intussen begreep ik geen reet van de Nova sterren, Zwarte Gaten en andere zwevende manen die voorbij kwamen zeilen. Dat deed er ook niet toe: wij vierden onze hoogste professor als een ster, wat hij inhoudelijk zei interesseert ons wezenlijk niets (we snappen er toch geen reet van).

Dijkgraaf zelf zuchtte diep, in de parels van zijn voorhoofd (ook sterren!) stond geschreven: dit nooit weer!


Wat ik wil zeggen: het publiek wordt in een kermis van massamedia dom gehouden. Korrels rijst in de ogen gestrooid. Er zijn dezer dagen talloze (voor de hand liggende en actuele) voorbeelden van te geven:

 

Wat dacht je van de neergeschoten Russische piloot die geïnterviewd wordt door onder druk gezette journalisten (wat een stelletje derderangs acteurs!), de bandjes met de waarschuwingen van Erdogan aan de Russische piloten, het zingen van Amazing Grace door Obama? Alles lijkt geregisseerd, tot aan de ‘spontane’ praatjes van de populaire talk show zelf: en dan vraag jij dat, en dan zeg ik dit!

 

Gevolg: menig hoog opgeleid Westerling denkt dat Obama IS initieerde, talloze filmpjes over complottheorieën circuleren op het net over betrokkenheid van Erdogan bij IS; we weten het gewoon niet meer. Zijn electrische auto’s slecht voor het milieu? - zelfs daar gaan mensen nu aan twijfelen! 

Echt van onecht is niet meer te onderscheiden.

 

We leven in een circus van entertainment en propaganda, in een reuzenrad van framing en marketing.

 

Columnnist Bas Heijne schreef zaterdag in NRC Next dat de hyperbolen ons om de oren vliegen. We leven in een tijd van eigen gevoel eerst. Heijne zegt dat het gevoel vooralsnog achter de werkelijkheid blijft, maar speculeert openijk over een hand zijnde WO3.

Tja.

En daarom heet de kruidenier op de hoek nu Puur Enzo. Je zou denken dat hij humor heeft, maar hij bedoelt ’t bloedserieus, met een zekere gemakzucht is hij volledig in de war in zijn hang naar puurheid. (Ik leg het toch even uit in deze diffuse tijden: Puur Enzo? Een contradictio interminus: hoe puur is het stukje ‘enzo’ dat hij verkoopt?!)

 

Daarom vertelt een vriend die CEO is van een groot bedrijf mij gisteren doodleuk dat de opwarming van de aarde komt door gaten in de Ozonlaag.

 

Had hij naar Dijkgraaf gekeken en verwarde hij de gaten in de ozonlaag met zwarte gaten?

 

We zien door de bomen het bos niet meer. Of is dat bos werkelijk gekapt? 

 

Dijkgraaf sprak over een 'cliff' als bij een waterval waar je overheen dondert als je in de ruimte voor een zwart gat staat. Entertaining hoor! Maar had hij het in de aanloop naar Parijs daar nu juist niet over moeten hebben: over het zwarte gat waarin we vallen als alles híer opraakt omdat we good-que-good willen groeien en de aarde naar de klote gaat?

 

Ja, je voelt ‘m al aankomen: ik maak als beloofd een brug en een analogie (vrij naar Marcel van Dam, zie mijn blog van gisteren) naar het klimaatprobleem omdat we volgende week in Parijs moeten beslissen over het onontbeerlijke 2 gradendoel in 2100:

 

Dit is de analogie. Stel: er komt een meteoriet op ons af, en 95 % van de Princeton koppen zegt dat die de aarde vol raakt binnen een week. 5 % zegt dat die rakelings langs ons heen zal scheren en er niets aan de hand is. Ja, het gaat de samenleving miljarden kosten! Wat doe je? De kernkoppen klaarzetten om ‘m te verpulveren, of nog even doorgooglen?

 

Professor, zet de volgende keer alsjeblieft gewoon een schoolbord neer, maak een tekening, zet er getallen bij, vertel een verhaal met kop en staart, en ik hang aan je lippen!facebook blog foto