Columns - Verhalen - Zondagstukken - Recensies

De Franse vlag als sluier van ontkenning over onze Facebookhoofden?

Zojuist waren we met z’n allen een minuut stil.

Dat was goed.

Maar beseffen we dat zo’n 5 miljard mensen in Azië en Noord Afrika de aanslagen in Parijs afschuwelijk vinden maar die ergens wel begrijpen? zoals hoogleraar internationale betrekkingen Knoope dit weekend schreef. ‘Men haat ons opportunistisch groeimodel, onze morele hooghartigheid.’

Beseffen we tegelijk dat de gemiddelde leeftijd van de Noord Afrikaan rond de 26 jaar ligt. En dat die wat wil met z’n leven, dus blijft extremiseren of een gammel bootje pakt naar Europa? Een continent dat ooit rechte lijnen dwars door volkeren trok en dictaturen steunde om die lijnen in stand te houden. Ze hadden zich niet lang daarvoor het hele zooitje toegeëigend.

En nu houdt dit stuurloos continent in paniek de vluchtenden tegen die ze ooit onderdrukten?

Dat zet kwaad bloed. Beseffen we dat?

Is dat moeilijk te begrijpen?

Tegelijk wacht Poetin op zijn kans en lacht in zijn vuist om de morele crisis waarin we verkeren omdat we niet weten wat we moeten doen met onze hoogstaande waarden. Onze minister Plasscheart - destijds geïnaugureerd als minister van defensie in haar jaarcluboverall -  waarschuwt hem met opgeheven vingertje.

Is dat makkelijk te begrijpen?

En dan vallen er weer bommen in Parijs en is iedereen in paniek.

Is dat te begrijpen?

Ja, je schrikt je rot, ’t komt dichter en dichterbij.

Maar Europeanen en vooral Nederlanders leven ook met ogenkleppen op. Die Franse vlag lijkt als een sluier van omntkenning over onze onwetende facebookhoofden te hangen als we dezelfde dag nog onze boodschappentas vullen, een flatscreen kopen, of een diesel.

 

Andere harde feiten daarom: volgens 95 % van de klimatogen mag er nog 525 gigaton fossiele brandstoffen de lucht in om het 2 graden doel verwarming van de aarde te halen in 2100. Dat is 20% van de totaal aanwezige 2795 gigaton. Bedrijven als Shell en Exon hebben het hele zooitje al lang uitgeven in hun jaarverslagen. Polly Higgins stelt in de VK van zaterdag mijn inziens terecht dat hun bestuursvoorzitters voor een tribunaal moeten verschijnen. O, voor degenen die kinderen hebben: 2 graden? Dan staan we hier onder water!

Volgende maand de klimaattop erover. In Parijs.

O ja, en in 'mijn' yuppende Jordaan heeft makelaarskantoor “Puur” zijn deuren geopend!

Makelaars.

Puur.

Als het brood van AH: met passie.

Woorden die ons in de mond bestorven liggen maar de betekenis ervan in de gracht ligt. Of in een pil tijdens een oorverdovend festival.

Over tribunalen gesproken: de tolerante en zelfgenoegzame Nederlanders die als barberen huishielden in Indonesië precies op het moment dat Himmler voor zijn daden berecht werd in Neurenberg. In mijn geschiedenislessen van oud militair meneer Brouwer geen woord erover! Ook die sluier van ontkenning trekt maar langzaam op van ons collectief onbewustzijn.

En ja, ik ben ook geschrokken en veel meer dan bij Charlie Epdo komt het dichterbij. Ik zit ook weleens op een terras.

Moeilijk vind ik het echter nog steeds om me te verplaatsen in de slachtoffers van Parijs. Het lukt me soms in stilte (zojuist nauwelijks, moet nog zoveel vandaag, eieren bakken enzo, rekeningen innen). Een vluchtig visioen van horror hooguit. Even gaf de machinist van de trein waarin ik gisteren zat teveel gas in de Coentunnel, en even ik dacht ik: het zou toch niet…

M’n eigen hachie, ja. Nou op dat éne minuutje na dan, een schietgebedje.

De Franse filosofe Simone Weil wijdde haar oeuvre aan een studie over ware empathie (en luisteren): het is verplaatsen alsóf je de ander bent, zegt zij. En dat gaat lijkt mij verder dan het christelijke ‘wat gij niet wil dat u geschiedt...’ -  'Het is een wonder,' zegt Weil. Een zeldzaamheid, bedoelt ze te zeggen. Waarachtige empathie is een van de meest rudimentaire onvermogens van de mens, en verkeert - naar je mag hopen - in een beginstadium van onze evolutionaire ontwikkeling.

Het goeie nieuws is: je kunt het oefenen. Dat heeft te maken met het vertellen van verhalen, met verbeelding, met het woord, de ratio, met de vertelkunst, met goede journalistiek. Zo kun je je empathisch brein - waarover wij wel degelijk beschikken - oefenen, stelt Harvard professor Krznaric.

O, ik begrijp mensen die een Franse vlag over hun hoofd trokken op facebook dit weekend wel. Je voelt je machteloos, je wil iets doen en je zit net lekker te eten, je denkt aan je kinderen. Je wilt iets bezweren, maar misschien wil je ook laten zien dat je er nog bent, erbij hoort en een goed hart hebt. Je kunt je niet meer vasthouden aan de zuilen van een kerk. Ik begrijp dan ook dat het de nieuwe dynamiek is van communicatie, het internet, maar het roept een unheimisch en ontheemd gevoel op. En velen bedoelen het goed en zijn misschien goed onderlegd, maar het heeft op z’n minst de schíjn tegen van een ongefundeerd meeleven. Omdat we allemaal weten hoe makkelijk het is: 1 druk op de knop en je bent een goed mens. Net zoals zoveel duimpies omhoog getuigen van ongefundeerd positivisme. Hoe leuk heb je 't werkelijk als je op dat moment naar je telefoon grijpt? Dat is de schijn die unheimisch voelt.  

Hoewel (nabestaanden van) slachtoffers ongelooflijk kwestbaar zullen zijn en misschien elke vorm van troost en steun zullen waarderen, zou ik willen zeggen: lees je verder in, verplaats je in de vijand, of doe iets, loop mee in een vredesmars, anoniem, waarbij alleen de kracht van het gezamenlijk getal telt, kom naar Parijs straks tijdens de klimaattop, of rouw met de slachtoffers - hoe moeilijk ook - in stilte.

Komiek Anthony Jeselnik verwoordt het iets ongenuanceerder, maar laat wat mij betreft een welkom tegengeluid horen:   

https://www.youtube.com/watch?v=1FLGEr1zJYo facebook blog foto