Columns - Verhalen - Zondagstukken - Recensies

Democratie leeft maar gaat louter over onszelf

'De warme deken van tolerantie en neo liberalisme die over onze collectieve ideeënwereld hing is definitief opgelicht' 

'Een cultuur is als je eigen kleine leven: loop je met een borst vooruit en een glimlach op je kop en je hebt de halve wereld. Loop je gebogen een donkere steeg in en je hebt een mes in je rug.'

 

De lente hangt in de lucht, de zon schijnt en we gaan zo muziek maken. En, zoals je in mijn vorige blog hebt kunnen lezen: op straat, (en in de media) leeft de democratie. Het debat. Positief, zo lijkt het. Het debat gaat over AOW of WAO, over sterftebegeleiding, over rekeningrijden, en hoe vroeg je met pensioen mag. Het debat gaat over óns. Vooral wordt gekeken wie we mogen en wie niet. Het debat gaat over identiteit. Wie zijn we? In wie of wat herkennen we onszelf? Met onze kop in het zand, in ons gouden fort, lijkt het buitenland en de wereld om ons heen volledig afgeschaft (zo stelt ook socioloog Duyvendak). Vreemd: want die staat toch met eigenaardige heren als Trump, Erdogan en Poetin aardig onder druk. Het is ook weer niet zo gek. In een veranderde wereld waar feiten het zwaar te verduren hebben duizelt het in ons collectief onderbewustzijn. Er zijn tal van moeilijke onderwerpen: klimaat, migratie; wat hebben wij op onze kerfstok in het Midden Oosten toen we decennia lang als een kind aan de hand van Amerika liepen voor olie en welvaart? Zijn wij mede de oorzaak van zoveel brandhaarden? Hoe onachtzaam en op welke oneigenlijke gronden wierpen we mede regimes als die van Hoessein en Gaddafie omver? Zijn de politionele acties in Indonesië dan toch een gruwelijke oorlog geweest? Zijn wij niet veel te onachtzaam opgerukt richting de beer van Moskou? De deken van tolerantie en neo liberalisme die over onze collectieve ideeënwereld hing is definitief opgelicht. We staan voor het naakte oog van de camera. Onze zuilen zijn ingestort en de gezamenlijke mythe van het neo liberalisme draait op z’n eind. Al het geld dat Europa en de VS in hun economieën pompen blijft hangen op beurzen en bij banken, komt niet bij ons terecht. Dat voelt iedereen. En ja, dan vraag je je af: waarheen, waarvoor? Wie zijn wij en waarom? Een samenleving die dat niet begrijpt steekt zijn kop in het zand en wordt achterdochtig. Kruipt in zijn schulp, is bang voor andere culturen en samenlevingen, voor anders denkenden. Een cultuur is als je eigen kleine leven: loop met je borst vooruit en een glimlach op je kop en je hebt de halve wereld. Loop je gebogen een donkere steeg in en je hebt een mes in je rug.

Een samenleving met een collectief bewustzijn, met een mythe en grote gezamenlijke waarden waarvoor zij staat is een samenleving die veel aankan. Die samenleving stelt regels en voorwaarden aan nieuwkomers. Maar treedt hen tegemoet met open vizier, omarmt anderen, en bevestigt daarmee zijn eigen bestaan. Die samenleving is geneigd voorbij zijn eigen horizon te kijken, die samenleving doet aan zelfonderzoek en erkent eigen fouten, vergeeft. Die samenleving creeert eigenwaarde en maakt dat ook in anderen los. Vooral: die samenleving leert van anderen. Een onmetelijk zware opgave. Ik denk even aan mijn eigen miezerige leventje. Ik denk echter ook dat er bij uitstek een kans is in de aanstaande verkiezingen om je over dit soort zaken uit te spreken, en niet over of je moet rekening rijden of niet, maar om te kiezen voor een wereld die denkt aan zijn kinderen en de wereld waarin zij na ons mogen leven. En niet na de zondvloed. Laat ik het zo zeggen: daar zou op z’n minst het debat over moeten gaan.2017 facebook blog foto