Columns - Verhalen - Zondagstukken - Recensies

Zorgen die ik deel met Trump en Wilders aanhangers en zaken die ik niet begrijp

Een overzicht van voor - en tegens

 

“Ik denk dat we op een punt in de geschiedenis staan waarbij kinderen later aan hun ouders vragen: waar stond jij?”

 

Liever probeer ik iets ‘moois’ te maken. Maar in verwarrende en veranderende tijden zijn fictie en muziek, hoewel onontbeerlijk, ergens triviaal. En moeten er ook zaken rechtstreeks, zonder omhaal op papier gezet worden. Daarom deed ik de afgelopen jaren een studie naar (‘macro’) empathie en schreef er regelmatig over. Ik was ongerust, niet in de laatste plaats over mezelf. Naar aanleiding van die ongerustheid maakte ik vorig jaar met anderen de Song for Empathy. En hoewel het een pamflet werd voor de rede en ratio, en niet zomaar een liedje, leek het niet genoeg.

Om een povere poging tot werkelijke empathie te wagen – verplaatsen als ware je de ander (een bijna onmogelijke opgave) – verdiepte ik me de afgelopen weken onder andere in wat ze noemen de ‘parallelle samenleving’. Wellicht tegen beter weten in en op het gevaar af de 'boze witte man' te willen traceren (had ik ‘m niet al eens in mezelf gevonden?), las ik de afgelopen weken de Telegraaf, de Elsevier, en struinde voornamelijk in de krochten van het net naar ander geluid. Ik brak mijn vertrouwde ketting van Volkskrant, NRC en DWDD, en de hel van logaritmen achter mijn ‘social media’.

Eens te meer concludeerde ik dat ik veel deel met de aanhangers van de heren Trump of Wilders. Ik zet ze hieronder in bullets op papier. Om een overzicht voor mezelf te krijgen zodat ik later terug kan zien waar ik stond.

 

Dit zijn de punten die ik deel met de aanhangers van Trump en co. Althans waarvan ik denk dat velen die - al dan niet bewust - met mij delen:

 

- Er komen tientallen tot 100 miljoen Afrikanen deze kant op de komende jaren. Het kan geen twijfel leiden dat het voor immense problemen zal zorgen

- Bij populaire tv programma’s als DWDD, Pauw en Jinek zie je voornamelijk ‘correcte’ gasten en opinies. Met als dieptepunt vrijdagavond het zoveelste gestuntel en gehaspel van rapper Typhoon over de (zelf)liefde. (Al moet ik toegeven dat zijn collega rappers stukken erger zijn. Stuk voor stuk egocentrische zielepieten).

- Ik deel de zorg voor die eenzijdige berichtgeving. Ik vind het Deense knuffelfilmpje dat ‘viral’ ging heel mooi. Het laat zien precies zien hoe je de barrière voor empathie weg kan nemen. Namelijk door te tonen dat wij niet zo heel veel verschillen van elkaar. Maar ik erger me er ook aan. We gaan al jaren gebukt onder een verlammende deken van ‘vertrutting’ – het ‘fijne-avond gevoel’, waar ik zo vaak over schreef. Hoe mooi ook, we hebben nu meer nodig dan een knuffelfilmpje (en toegegeven meer dan een clipje met ondergaande zonnetjes dat ik vorige week op mijn verjaardag poste). Ik deel die zorg.

- Ik stoor me er aan dat bijvoorbeeld iemand als professor Koopmans niet wordt uitgenodigd in populaire tv programma’s. En kritisch ondervraagd wordt over zijn onderzoek waarin hij stelt dat 70 % van de moslims in Europa het zwaard zal opnemen als het erop aankomt.

- Ik deel de zorg over politiek, media en grote bedrijven, die vervlochten lijken in een onzichtbaar kleed dat boven de samenleving zweeft, omdat geld, stemmen, abonnees en kijkcijfers bepalend zijn.

- Ik deel de mening van Trump aanhangers dat de Navo op z’n minst onachtzaam (niet ‘achteloos’, zoals Leon de Winter vorige week tegen me zei toen ik hem kort sprak voor BNR radio) was in haar manier van uitbreiden tot op de drempel van Poetin ‘s Rusland. Een kat in nood kan rare sprongen maken. Zeker een gemankeerde.

- Ik deel de zorg over de grote lepel waarmee de VS (het Westen) in de soep van het Midden Oosten roerde. Eerst koloniseren en dictatortjes plaatsen. Dan helpen ze af te zetten. O, om democratie en mensenrechten te steunen, zeker, maar vooral ook ter meerdere eer van de glorie en de olie. Met alle gevolgen van dien.

- Ik deel de kritiek op de ongelijkheid. In 2013 verdienden 247 bedrijven de helft van wat de hele wereld verdient. Onlangs sprak men van slechts 8 personen die de helft opbrengen. Ik ben daar bezorgd over. Want die ongelijkheid geeft stress. En stress doet óf naar binnen keren, óf maakt agressie los. Of beiden.

- Ik deel de zorg over Wallstreet en het geld dat in Amerikaanse en Europese economieën wordt gepompt, terwijl het nauwelijks bij gewone mensen binnendruppelt. Maar blijft hangen op beurzen en bij banken. (Terwijl Trump gisteren doodleuk tekende voor meer vrijheid van diezelfde banken).

- Ik deel de zorg van de ‘splinter’ in andermans oog zien maar niet de balk in het eigen oog. Bouwen wij niet óók een muur met behulp van de heer Erdogan?

- Ik deel de zorg over de kosmopolitische medemens, voor wie wij bijvoorbeeld optreden op de SkyLounge, en die zich hoog in de lucht, in de mainstream beweegt. De corporates en de getatoeëerde massa, compleet losgezongen de mensen beneden op straat. Zijn zij niet de werkelijke barbaren? (Al bijna vier jaar lang proberen wij bereiken wij hen met onze muziek te bereiken. Als ik eerlijk ben met wisselend succes).

 

Zou je - nu je je misschien herkent in de zorgen die ik met je deel - ’s met mij mee willen denken over de zorgen die ik heb. Zaken die ik niet begrijp, of die je in eerste instantie misschien niet met me deelt?

 

- Ik begrijp bijvoorbeeld niet dat je het klimaatprobleem kunt ontkennen als je kinderen hebt. En zomaar 97 % van de klimatologen en geologen opzij zet.

- Ik geloof namelijk niet dat de academische wereld zó verweven is met het eerder genoemde onzichtbare kleed dat zij louter uit haar nek kletst. Van de totale 2795 gigaton aan fossiele grondstoffen mag er nog 525 uit om in 2100 het onontbeerlijke 2 graden doel te halen. Die 525 is over 10 jaar op. En die 2725 zijn in de jaarverslagen van bedrijven als Shell en Exxon al lang uitgegeven. Ik zou niet het risico op mijn geweten willen hebben deze wetenschappelijke cijfers van het IPCC te ontkennen. Ik zeg toch ook niet dat de aarde plat is?

- Ik denk dat 'framing' (in een negatief daglicht stellen) van het klimaatprobleem eerder vanuit de olie lobby plaatsvindt.

- Ik begrijp je niet als je niet ziet dat migratiestromen alleen maar zullen toenemen door klimaat verandering. Sterker: door de droogte in Syrië trokken veel plattelandsmensen naar de grote stad, alwaar zij berooid in handen vielen van IS imams. En waardoor miljoenen onze kant op vlucht(t)en.

- Ik begrijp niet dat je niet ziet dat er via techniek enorme kansen zijn om naar een duurzame, circulaire (herbruikende) economie te transformeren omdat álle grondstoffen opraken bij 10 miljard medemensen. Terwijl je de economie kunt stimuleren en een poging kunt wagen de wereld voor je kinderen te redden (Hoewel ik denk dat we uiteindelijk naar een repressieve economie toe moeten).

- Ik begrijp niet - ondanks dat Trump veel losmaakt - dat je niet zag (en ziet) dat zijn doel overduidelijk is: ‘all or nothing at all’. De kans is groot dat het kan leiden tot ‘Impeachment’ (afzetting) of juist tot totalitair bewind. Een aanslag of een ramp zou hem bij dat laatste flink helpen. Kan hij de noodtoestand uitroepen. Sofar so good.

- Ik begrijp niet dat we daar niet meer over lezen (ik schreef er over in mijn kleine blog daags na Trump's inaugurale rede, die in mijn ogen boekdelen sprak).

- Ik begrijp niet dat er mensen zijn die zo’n kans voor zoete koek slikken.

- Ik begrijp niet dat mensen of dier ouders die de oorlog hebben meegemaakt dat niet zien.

- Ik begrijp niet dat je dan zegt: ik wil de boel ’s lekker opschudden

- Ik begrijp niet dat je niet ziet dat armoede en klimaatverandering door onze industrialisatie juist in de arme landen zichtbaar zijn. En dat die mensen daar door de globalisering – iedereen heeft een mobieltje – een beter leven willen. Terwijl wij er toch een en ander op onze kerfstok hebben.

- Ik begrijp niet dat je niet weet dat jouw hippe spijkerbroek wordt gemaakt door kinderen die 24 uur per dag aan een lopende band werken in een gebouw dat op instorten staat (of ingestort is)

- Ik zou je willen vragen te beseffen dat de in veler mond bestorven begrippen ‘authenticiteit’ en ‘identiteit’ niet bestaan. Ik zou je op z’n minst willen vragen deze begrippen te relativeren. Het zijn bedachte en maakbare 'grootheden' die je gestalte kunt geven door het vertellen van verhalen over jezelf in relatie tot de ánder. Om met wijlen filosoof des Vaderlands René Gudde te spreken: ‘Als je dan toch zo graag authentiek wilt zijn, doe dan een ander na die je heel erg bewondert! Neem bijvoorbeeld Mandela. Dat wat overblijft, dat ben jij!’

En als je zo nodig een ‘identiteit’ wilt aannemen, denk dan niet aan Piet en Sint, maar besef dan dat je altijd – grens of geen grens - zult behoren tot de polderaars, de vertellers, de verhalenmakers, tot de voorvaders die het vlakke land 'drooglegden' onder vergezichten en onheilspellende luchten; dat je altijd zult behoren tot de ondernemers, de wetenschappers en doeners, tot het volk dat het water tegenhield.

- Ik begrijp dan ook niet dat je niet ziet dat isoleren tegen de menselijke natuur en tegen onze cultuur ingaat. En dat het uiteindelijk leidt tot afgunst, vijandigheid en agressie.

 

Ik schrijf dit stuk om zaken tegen elkaar af te wegen. Zoals gezegd om een overzicht te maken. Ik begrijp dat nepnieuws, hackers, en polariserende deelgroepen in onze samenleving het moeilijk maken om inzicht te krijgen. Maar ook weer niet zo moeilijk. Ik denk dan ook dat dit het punt is in de geschiedenis waarbij kinderen later aan hun ouders vragen: waar stond jij?

 

Toch blijft er voor mijn gevoel iets hangen nu. Het migratieprobleem waarover velen zich zorgen maken.

 

Vooropgesteld: ik denk dat de tien duizenden vluchtelingen die we nu opvangen getallen van niks zijn. Er waren tijden dat wij er een miljoen opnamen (Surinamers, Belgen). En stel dat de bovengenoemde professor Koopmans in zijn onderzoek had gevraagd: welke moslims willen een keer het Anne Frank huis bezoeken? Wat zou dan zijn score zijn? Ik denk dat ik vooruit loop op een behoorlijke score. Ik ken genoeg moslims die mee zouden gaan. Ik zou bovendien het risico willen nemen op een lagere score. Ik denk dat wij moreel verplicht zijn het risico op een open samenleving te nemen. Niet onachtzaam maar met verstand en goeie spelregels. Ik zou het risico willen nemen, liever dan het risico van teruggaan naar fossiele economieën en isolatie. Liever dan het risico van rollende schotsen en nog meer volksverhuizingen. Ik denk dat je uiteindelijk eerder oorlog krijgt van muren bouwen en grenzen sluiten, dan van geleidelijke migratie. Ik durf het sterker te stellen: ik heb liever oorlog als gevolg van open stellen dan door sluiten en muren bouwen!

Tot slot. Ik heb de ijdele hoop dat de hysterische, soms ongefundeerde en eenzijdige anti Trump stemming die nu heerst in het Westen zal omslaan in een: wij willen wat anders, en dat die progressief tot uiting zal komen in het kieshok. Maar ik denk dat die stemming averechts zal werken en dat de tegenstemmers ook in Europa flink zullen winnen.

We mogen echter hopen dat iedereen zich uitspreekt. Dat de millennials en de grote bekende zwijgende middengroep zich zullen uitspreken. Ik zou hen echter willen vragen niet voor het midden en (tactisch) uit angst te kiezen. Het midden is allang failliet en angst een slechte raadgever. Ik zou het willen omdraaien en deze periode als een kans te zien. Voor het te laat is. Want of we nou willen of niet, we gaan onvermijdelijk naar een andere wereld toe. Een wereld waarin techniek kan helpen, maar niet heilig is, omdat verandering altijd begint bij mensen.2017 facebook blog foto

 2017 facebook blog foto